Crisis de conservación de los peces anádromos en el noroeste ibérico
DOI:
https://doi.org/10.14198/cdbio.33055Palabras clave:
Ictiofauna, sistemas fluviales ibéricos, sistemas costeros ibéricos, función ecológica, AntropocenoResumen
Los peces anádromos del noroeste ibérico han experimentado un acusado declive durante el último siglo como consecuencia de la intensificación de las presiones humanas sobre los sistemas fluviales y costeros. La fragmentación longitudinal de los ríos, la degradación del hábitat, la alteración hidrológica y la pérdida de productividad bentónica han reducido drásticamente la superficie de hábitat accesible y los recursos disponibles para especies como el salmón atlántico (Salmo salar), el reo (Salmo trutta), la lamprea marina (Petromyzon marinus) y las alosas (Alosa alosa y Alosa fallax). Este trabajo analiza, desde una perspectiva ecosistémica, los factores que explican su regresión en el contexto del Antropoceno y pone de relieve la importancia funcional de estas especies como vectores de transporte de biomasa, nutrientes y energía entre ambientes fluviales, estuarinos y marinos. Se argumenta que la pérdida de peces migradores implica no solo una disminución de la biodiversidad, sino también la erosión de procesos ecológicos clave, comprometiendo la resiliencia y el funcionamiento integrado de los ecosistemas acuáticos del noroeste ibérico.
Financiación
Trabajo financiado por el proyecto LIFE REVIVE—Soluciones innovadoras e integradas para mitigar las presiones hidromorfológicas y mejorar el estado ecológico en las cuencas del Lima y del Vouga (LIFE24-ENV-PT-LIFE REVIVE), cofinanciado por la Unión Europea.Citas
Almeida, P. R., Mateus, C. S., Alexandre, C. M., Pedro, S., Boavida-Portugal, J., Belo, A. F., Pereira, E., Silva, S., Oliveira, I., & Quintella, B. R. (2023). The decline of the ecosystem services generated by anadromous fish in the Iberian Peninsula. Hydrobiologia, 850(12-13): 2927-2961. https://doi.org/10.1007/s10750-023-05179-6
Antunes C., Cobo, F. & Araújo M. J. (2016). Iberian inland fisheries. En John F. Craig (ed.), Freshwater. Fisheries Ecology. Nova Jersey, Wiley-Blackwell. pp. 268-282. https://doi.org/10.1002/9781118394380.ch23
Álvarez, J., Antón, A., Azpiroz, I., Caballero, P., Hervella, F., De La Hoz, J., Lamuela, M., Monge, J., Serdio, A. & Urrizalki I. (2010). Atlas de los Ríos Salmoneros de la Península Ibérica. Ekolur SLL. 162 pp.
Ashley, M., Murillas, A., Muench, A., Marta-Pedroso, C., Rodwell, L., Rees, S., Rendle, E., Bašić, T., Copp, G. H., Díaz, E., Nachón, D. J., Lambert, P., & Lassalle, G. (2023). An evidence base of ecosystems services provided by diadromous fish in the European Atlantic Area. Ecosystem Services, 64, 101559. https://doi.org/10.1016/j.ecoser.2023.101559
Caballero, P.; Cobo, F. & González, M.A. (2004). Chapter 16. Life History of a Sea Trout Population (Salmo trutta) from the NW Iberian Peninsula (River Ulla, Galicia, Spain). En G. Harris & N. Milner (eds.), Sea Trout: Biology, Conservation and Management: Blackwell Publishing. Pp. 234-247. https://doi.org/10.1002/9780470996027.ch16
Caballero, P., Vieira-Lanero, R. & Cobo, F. (2018). Sea trout (Salmo trutta) in Galicia (NW Spain). En Lobón-Cerviá, J. & Sanz, N. (eds.). Brown trout: biology, ecology, and management. Wiley. Singapore. pp. 445 - 482. https://doi.org/10.1002/9781119268352.ch18
Cobo, F. (2009). Estado de conservación e pesquería da lamprea de mar (Petromyzon marinus) en Galicia. En Rey Mendez, M., Fernandez Casal, J., Lodeiros Seijo, C. y Guerra Díaz A. (eds.). XI Foro dos recursos mariños e da acuicultura das rías galega. A Illa de A Toxa (O Grove). Pontevedra. pp. 43- 47
Cobo, F. (2019). A degradación do sistema biolóxico galego no século XX: bioloxía fluvial. En Consello da Cultura Galega n(Ed.). O Antropoceno e a "Grande Aceleración". Unha ollada desde Galicia. Santiago de Compostela. pp. 155 - 177.
https://doi.org/10.17075/agaog.2019.008
Cobo, F., Sánchez-Hernández, J., Vieira-Lanero, R. & Servia, M. J. (2013). Organic pollution induces domestication-like characteristics in feral populations of brown trout (Salmo trutta). Hydrobiologia, 705: 119 - 134. https://doi.org/10.1007/s10750-012-1386-4
Mota, M., Rochard, E. & Antunes, C. (2016) Status of the diadromous fish of the Iberian Peninsula: Past, present and trends. Limnetica, 35(1): 1-18. https://doi.org/10.23818/limn.35.01
Nachón,D.J.,Mota,M.,Antunes,C.,Servia,M.J.&Cobo,F.(2013).Marineandcontinentaldistribution and dynamic of the early spawning migration of twaite shad (Alosa fallax (Lacépède, 1803)) and allis shad (Alosa alosa (Linnaeus, 1758)) in the north-west of the Iberian Peninsula. Marine & Freshwater Research, 67(8): 1229-1240. https://doi.org/10.1071/MF14243
Nachón, D. J., Mota, M., Antunes, C., Servia, M. J., & Cobo, F. (2016). Marine and continental distribution and dynamic of the early spawning migration of twaite shad (Alosa fallax (Lacépède, 1803)) and allis shad (Alosa alosa (Linnaeus, 1758)) in the north-west of the Iberian Peninsula. Marine and Freshwater Research. 67 (8) 1229 - 1240. https://doi.org/10.1071/MF14243
Nachón, D.J., Vieira-Lanero, R. Barca-Bravo, S. Pico, A. Cobo, M.C. & Cobo, F. (2021). Principais resultados do proxecto 1Mardealosas. CERNA. Revista galega de ecoloxía e medioambiente. 86, 31 - 34.
Poulet, C., Barber-O'Malley, B. L., Lassalle, G., & Lambert, P. (2021). Quantification of land-sea nutrient fluxes supplied by allis shad across the species' range. Canadian Journal of Fisheries and Aquatic Sciences, 79(3), 395-409. https://doi.org/10.1139/cjfas-2021-0012
Sánchez-Henández & Cobo, F. (2016) Ontogenetic shifts in terrestrial reliance of stream-dwelling brown trout. Journal of Limnology. 75(2) 409 - 414. https://doi.org/10.4081/jlimnol.2016.1322
Sánchez-Hernández, J. & Cobo F. (2018). Examining the link between dietary specialization and foraging modes of stream-dwelling brown trout Salmo trutta. Journal of Fish Biology. 93: 143 - 146. https://doi.org/10.1111/jfb.13672
Sánchez-Hernández J., Cobo, F., & Amundsen, P. A. (2015). Food Web topology in high mountain lakes. PLOS ONE, 10 (11): e0143016. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0143016
Silva, S., Servia, M. J., Vieira-Lanero, R., Nachón, D. & Cobo, F. (2013). Haematophagous feeding of newly metamorphosed European sea lampreys Petromyzon marinus L. 1758 on strictly freshwater species. Journal of Fish Biology, 82(5): 1739 - 1745.
https://doi.org/10.1111/jfb.12100
Silva, S., Araújo, M. J., Bao, M., Mucientes, N., & Cobo, F. (2014). The haematophagous feeding stage of anadromous population of sea lampreys Petromyzon marinus: low host selectivity mand wide range of habitats. Hydrobiologia, 734: 187 - 199.
https://doi.org/10.1007/s10750-014-1879-4
Silva, S., Vieira-Lanero, R., Barca, S. & Cobo, F. (2016). Densities and biomass of larval sea lamprey populations (Petromyzon marinus Linnaeus, 1758) in north-western Spain and data comparisons with other European regions. Marine & Freshwater Research. 67: 1 -7. https://doi.org/10.1071/MF15065
Descargas
Publicado
Cómo citar
Número
Sección
Licencia
Derechos de autor 2026 Fernando Cobo Gradín, Rufino Vieira-Lanero, Sandra Barca Bravo

Esta obra está bajo una licencia internacional Creative Commons Atribución-NoComercial-CompartirIgual 4.0.
